Covidpapers.nl

Deel 1

Introductie

Deze tekst poogt een overzicht te geven van de gebeurtenissen die zich in ons land de afgelopen maanden hebben voorgedaan rondom het uitbreken van het ‘Covid-19’ of Corona virus. Het doel is om beschikbare informatie te verzamelen en te onderzoeken hoe het kabinet op deze gebeurtenissen heeft gereageerd.

Omdat het o.a. dokter Li Wenliang in Wuhan was die heeft gepoogd het virus in de kiem te smoren, door informatie over de uitbraak (ondanks sommatie door politie dit te staken) publiek te maken, draag ik deze tekst op aan hem.

Verslag en parlement

Ik merk op dat de taak om de situatie -waarin we terecht zijn gekomen- helder te ontleden en te omschrijven, door de journalistiek lang niet overal goed wordt opgepakt. Ook het parlement lijkt versuft door snelle opeenvolging van gebeurtenissen en informatie.

Dat zijn niet alleen mijn observaties, maar soortgelijke worden geopperd in de Volkskrant door emeritus hoogleraar Cees Hamelink. Hij verwoordt o.a. dat het kabinet af lijkt te maken wat Halbe Zeilstra met de cultuur is begonnen en schets de rol van het RIVM

“Zij kunnen zich zonder al teveel reputatieschade baseren op van het Londense Imperial College geleende modellen, zonder de vooronderstellingen van deze modellen kritisch te analyseren en zonder zich af te vragen waar de data van het College op gebaseerd zijn. Deskundigen liggen misschien niet wakker van een schatting van covid-19-slachtoffers in Engeland die binnen een maand daalde van 500.000 naar 1.600, maar wetenschappers hebben daar wel slapeloze nachten van. ”

De mist van statistische ruis en selectieve beeldvorming in de media maakt het zicht op de ware aard en nasleep van deze crisis en de context er omheen lastig.

De psychologische reactie die plaats heeft gevonden vraagt om analyse.

Gebeurteniscascade en scripts

Deze tijd, waarin de maatschappij in het algemeen en de zorg, horeca, culturele sector en flex-werkers in het bijzonder weer bij proberen te komen van de ‘Covid klap’, roept om duiding.

In korte tijd is veel veranderd en dat maakt het interessant. Maar het terugdraaien van veranderingen is lastig.

De uitspraak van het RIVM van vandaag (13 juni) sterkt mij in die overtuiging. Wallinga:

“Je kunt niet zeggen: uiteindelijk komen we in een situatie waarin alles weer kan. Daarvan weet je, dat kan niet. “

Intelligente lockdown of vendor lock in?

Naarmate ik me ben gaan verdiepen in de maatregelen van onze ‘intelligente’ lockdown en de medische en juridische onderbouwing van die maatregelen door RIVM en overheid werd ik steeds kritischer over wat er de laatste maanden is gebeurd.

Ook de Raad van State heeft kritiek op de juridische onderbouwing, op basis waarvan de beperkende maatregelen zijn uitgevaardigd. Ze zegt in haar advies van 25 mei 2020:

12. Afsluiting

In deze voorlichting is ingegaan op de vraag hoe tijdens de huidige crisis omgegaan is met de grondrechten gebruik makend van de bestaande kaders. Het gaat hier zoals gezegd om een situatie die zich in het recente verleden niet eerder in deze omvang in Nederland heeft voorgedaan en waar de overheid van te voren daarom moeilijk op heeft kunnen inspelen. De aanpak van deze crisis doet niettemin de vraag rijzen of het wettelijk kader omtrent crisisbeheersing voldoende op orde is.

De ervaringen van de afgelopen weken lijken erop te wijzen dat er, zeker in geval van een gezondheidscrisis als de coronacrisis, geen duidelijk kader ligt voor de keuze tussen de verschillende toepasbare stelsels. In het bijzonder is de plaats van het op grond van artikel 103 van de Grondwet gebaseerde staatsnoodrecht daarin onduidelijk. Dit leidt tot vragen met betrekking tot de legitimiteit van bepaalde inbreuken op grondrechten. Dat is ongewenst.

De Raad lijkt nog steeds erg onder de indruk van de vermeende ernst van deze virusepidemie die een beroep op de noodwet legitimeerde. Maar is dat terecht?

Hiermee kom ik op het tweede argument voor de lockdown, de medische.

Als je de RIVM cijfers zoals deze nu bekend zijn. ( 9 juni 2020) bekijkt rijst er een vraag op naar de hoeveelheid verloren levensjaren in relatie tot de gespaarde. En of de kosten daarvan t.o.v. de kosten die we aan medische zorg en preventie hadden kunnen inzetten (b.v. door een veel beperktere lockdown naar Zweeds model in te voeren) in verhouding zijn.

Ik bezit empathie voor de Corona-slachtoffers en nabestaanden (al is ook nog de vraag: wat is de doodsoorzaak bij een gemiddelde levensverwachting die in Nederland ligt op 80,2 mannen/83,2 vrouwen) Ook onderschrijf ik solidariteit met een generatie (die een leeftijd heeft bereikt waarbij duidelijk is dat het grootste deel van het leven niet voor, maar achter hen ligt). Maar die solidariteit kent een natuurlijke grens.

De grens van de betaalbaarheid en draagbaarheid door de toekomstige generatie. Politiek maakt keuzes tussen twee kwaden.

Maar zijn genomen maatregelen nog proportioneel?

Rutte was erg zelfingenomen met een ‘intelligente’ lock down.

Mijn vraag is echter of de intelligentie van deze lockdown wel toebehoord aan degenen die hem hebben uitgevaardigd.

Voorzorgsprincipe

Natuurlijk, het voorzorgsprincipe moeten we in acht nemen. En wellicht zijn de intenties goed. Maar intenties zijn geen voorwaarde voor goed beleid: ‘One off the many roads to hell is paved with good intentions’.

En het voorzorgsprincipe heeft vele facetten, de effecten van de lockdown maatregelen hebben verschillende effecten en kosten. Ik mis een overzicht van de afwegingen.

Waarschijnlijkheid

Het voorzorgsprincipe wordt gekenmerkt door vooruitkijken en handelen met het oogmerk op een gewenst resultaat onder onzekere omstandigheden. De mate van een kans dat een gewenst effect wel of niet wordt bereikt dient goed te worden ingeschat.

Kansberekeningsmodellen zijn complex. Kleine afwijkingen kunnen grote invloed hebben op de uitkomst van die kansberekening (N.N. Taleb). De basis voor kansberekening, de stelling van Bayes bevat al subjectieve input en is dus erg vatbaar voor ‘bagger in bagger uit’ corrupties van het model.

Transparantie over je aannames en foutmarges is dus heel belangrijk als een samenleving moet gehoorzamen aan ‘inschattingen van effecten’ op basis van modellen die gebouwd zijn op deze stelling van Bayes.

Proportionaliteit en verantwoording

Zoals hierboven al benoemd is de afweging van hoeveel we maatschappelijk willen investeren in het voorkomen van lijden een politieke vraag en verantwoordelijkheid. Die kun je tijdelijk geheel parkeren bij een chef-epidemioloog zoals in Zweden. Maar hij heeft dan ook geheel de verantwoordelijkheid als het fout gaat.

In Nederland is de situatie nu dat men de verantwoordelijkheid verschuift naar het moment van een parlementaire enquête. Dat is de put dempen nadat er hele sectoren verdronken zijn.

Op dit moment is er dus daarom nu actie nodig.

‘Nieuwe Normaal’

Een onafhankelijk onderzoek zoals de oppositie nu wil is wat ik propageer. Maar de meningen zijn exact verdeeld: gisteren (12 juni) werd duidelijk (in de Volkskrant) dat de ‘stemmen staken

“Een harde confrontatie zoeken met een populair kabinet is electoraal riskant.”

Protest tegen het ‘nieuwe normaal‘ van de anderhalvemetersamenleving en mobilisatie van kamerleden is daarom vereist omdat op basis van een extreme reactie op een gebeurtenis die in mijn ogen niet langer een ernstig risico voor de volksgezondheid genoemd kan worden, er wel vergaande rechtsstatelijke vrijheden zijn beperkt.

En we zitten nog steeds in dat proces.

Disclaimer

Deze tekst is geen oproep tot onverantwoord gedrag. Blijf thuis als je ziek bent. Zoals je zou doen als je een andere zware griep of infectieziekte onder de leden hebt.

Over de auteur

Deze website is opgezet om een overzicht te geven van de gebeurtenissen die zich in ons land de afgelopen maanden hebben voorgedaan. Het wil deze geschiedschrijving een plek geven en onderzoekt de wijze hoe het kabinet op deze gebeurtenissen heeft gereageerd.

Vele mensen zijn veel harder dan ik geraakt door het virus, direct of indirect, met name de mensen in de frontlinie van de zorg.

Ik doe dit onderzoek dus niet alleen voor mijzelf, mij bereikte vrij snel het bericht van de nood van zorgverleners in verpleeghuizen, die zich niet konden beschermen door een tekort aan beschermingsmiddelen en ik heb een in vergelijking met hun zware taak een zeer bescheiden administratieve dienst verleend om de productie van beschermingsmiddelen met 3D printers te kunnen verzorgen.

Maar als ondernemer (zelfstandig architect) ben ik net als veel andere ondernemers ook gedupeerd door de maatregelen en had daardoor wat extra tijd ter beschikking.

En ik wilde weten of de wijze waarop ‘we’ reageren een onvermijdelijk gevolg was van een virus of dat de respons anders had gekund en ben benieuwd naar de lessen.

Bovendien merkte ik dat een anderhalvemetersamenleving niet normaal is en zeker niet als een ‘nieuw normaal’ afgekondigd zou moeten worden.

Het uitbreken van virusinfecties is niet nieuw en de taak van ons RIVM is om daar voorbereid op te zijn. Het draaiboek voor code zwart had klaar moeten liggen.

Na de persconferentie van Rutte op 17 april 2020 waarin het ‘nieuwe normaal’ werd gelanceerd als iets waar we ons op moesten voorbereiden, verscheen een bericht van Rob Weinberg op De Correspondent. Het was een bericht waarin hij NOS journalist Albert Bos, die Rutte een infantiele vraag voorlegde na de persconferentie, de grond in boorde en ik las later dat hij dat ook op Twitter heeft gedaan.

Ik reageerde dat hij zijn aandacht richtte op het verkeerde onderwerp en heb toen o.a. gezegd:

‘Maar om terug te keren naar het terrein waarop we een beetje invloed kunnen hebben, onze parlementaire democratie, wat zijn dan nu wel prangende vragen aan dit kabinet?

Is er een SMART analyse gedaan van de doelen en de maatregelen die het kabinet heeft afgekondigd? een MER? Wat zijn de baten, wat zijn de kosten van de maatregelen, op korte en lange termijn. Wie bepaalt de voorwaarden? Wat zijn die precies?

Geld lenen = baten van een toekomstige generatie nu al uitgeven. Hoeveel baten mogen we van een volgende generatie toe-eigenen en tot hoe ver in de toekomst?

Bill Gates heeft in 2015 een TED talk gehouden over hoe we ons konden voorbereiden op een pandemie. Heeft het RIVM daar iets mee gedaan of waren de plannen al gereed? Waarom ontbreekt dan een goede uitwerking van wat moet gebeuren in fase 3/code zwart?

En waarom heeft het OMT/kabinet in februari dan zo verdomd weinig qua preventie gedaan?’

Ik kende de achterliggende betekenis van de term ‘het nieuwe normaal’ nog niet. Als dat zo was was ik feller geweest.

Mogelijk zijn er laakbare of zelfs onwettige handelingen verricht, maar ik veronderstel eerder een ‘autoscript’, tunnelvisie of passiviteit.

Voor ieder andere burger, ondernemer en gedupeerde is het van belang om te achterhalen hoe onze democratie in deze situatie is beland.

want de verdeling van de lasten die de maatregelen hebben veroorzaakt is niet- en zal niet gelijk zijn.
er zijn burgerlijke vrijheden onrechtmatig ingeperkt en we dreigen enkele langdurig te verliezen door nieuwe (nood)wetgeving
onze gezondheid en spontane leefwijze staat op het spel, sociaal, fysiek en mentaal, aandachtig volgen van deze ontwikkeling is vereist

Door dit onderzoek hoop ik een bescheiden bijdrage te leveren aan het begrijpen en beperken van de schade die dit virus en onze reactie erop heeft veroorzaakt.

Het is gemakkelijk om te verwachten dat hiervan in de toekomst niets wordt geleerd. Maar dat gaat voorbij aan de lessen die getrokken kunnen worden uit het boek ‘Factfullness’ van Hans Rosling (p. 202).

“Get a toolbox not a hammer.”

Vandaar de aankondiging:

deel 2 (onderzoek)

Deel 2 zal een feitenrelaas, en naar ik hoop een voorlopige conclusie bevatten want de taak die ik me ten doel heb gesteld is omvangrijk en mijn expertise, budget en tijd zijn beperkt.

Van virusbestrijding naar ruimtelijke maatregelen

Interessant voor mij als architect is hoe een programma vertaald wordt naar ruimtelijke vorm en materiaal. Ik zou graag een onderzoek doen naar beide kanten van het verhaal en ik nodig hen die daar aan willen bijdragen uit om contact op te nemen via het e-mailadres onderaan.

Onderzoeksvragen:

A) hoe leidt de uitbraak van een virus tot een programma van maatregelen?

Welke wetenschappelijke studies liggen ten grondslag aan de hypothese van de infectie volgens druppels, welke aan de infectie volgens aerosolen?

Hoe wordt dit getest?

Hoe worden de maatregelen die deze infectie tegen moeten gaan ontworpen en gekozen?

Hoe wordt dit getest?

Hoe worden deze onderbouwd?

Juridisch, financieel, retorisch?

Hoe worden deze in de tijdlijn geplaatst?

B) welke kansen kunnen daarbij worden benut, welke bedreigingen kunnen daarbij worden onderkent?
C) wat is de reikwijdte van de wijze waarop dit programma van maatregelen omgezet wordt in vorm en materiaal, zoals we dat nu om ons heen waarnemen (plexiglas, tape, cirkels in het park etc.)

Inventarisatie van allerlei vormen van beperking, van lockdown tot plastic gordijn in transportbusjes.

Andries Micke

13-06-2020

andries_AT_covidpapers.nl

Deze tekst is gepubliceerd onder CC licentie:

Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)